Grand-Herzog Jean kritt säin Denkmal am Parc Pescatore — vum Sculpteur Jonas Ademes

De Grand-Herzog Jean, deen d'Land 36 Joer laang gefouert huet a 2019 gestuerwen ass, kritt op enger vun de schéinsten Aussiichtsplazen an der Stad säin eegent Denkmal. Den 3. Juli 2026 huet d'Regierung matgedeelt, datt de Sculpteur Jonas Ademes de Concours gewonnen huet, fir de Monument ze konzipéieren, ze schafen an opzeriichten.

D'Decisioun ass am Regierungsrot ënnert dem Premier Luc Frieden gefall a stellt e Schlussstréch ënnert e Concours, deen iwwer ee Joer virdru lancéiert gouf. Wat direkt opfält: D'Statu weist de Jean net an der Insignie vun engem Staatschef, mä a Zivilkleeder, a Liewensgréisst an op Aenhéicht — eng bewosst Wiel, fir de Mënsch ze weisen an net de Monarch.

Ee Concours a dräi Etappen

De Staat huet am Juni 2025 en ëffentlechen Opruff u Kandidate lancéiert an huet professionell bildend Kënschtler agelueden, eng Skulptur oder e Buste vum Grand-Herzog Jean (1921–2019) virzeschloen, deen tëscht 1964 an 2000 regéiert huet. De Concours war a dräi Phasen agedeelt:

• an enger éischter Ronn goufen d'Kandidaturen iwwerpréift a fënnef bis zéng Kandidaten op eng Shortlist geholl;
• an enger zweeter Ronn hunn dës Finalisten éischt Entworf ausgeschafft — jidderee krut eng Pauschal vun 3.000 Euro (MwSt. abegraff) fir seng Etüden- an Presentatiounskäschten — an doraus huet e Selektiounscomité de Gewënner erausgesicht;
• an enger leschter Phas kommen d'Fabrikatioun an d'Opriichtung.

De Projet vum Ademes, sou d'Regierung, huet sech duerch säin handwierklecht Kënnen a säi Bléck op de Mënsch ofgehuewen. An hirer Matdeelung huet d'Regierung de Projet gelueft fir:

seng artistesch Qualitéit, seng grouss Trei zur Figur vum Grand-Herzog Jean an d'Fäegkeet, Traiten vu sengem Charakter iwwer de bloussen Ausgesinn eraus opzeweisen.

De Jonas Ademes ass 1991 zu Bittburg gebuer, direkt iwwer der Grenz, huet also 35 Joer a wunnt zu Aschaffenburg. Hien ass no bei Lëtzebuerg opgewuess an huet e perséinleche Fuedem an d'Land: seng Groussmamm koum aus Miedernach am Zentrum vum Groussherzogtum. Ausgebilt gouf hien an Däitschland an an Italien, wou hie mat renomméierten Atelieren geschafft huet; hien huet de Meeschterbréif als Sculpteur.

Net de Monarch, mä de Mënsch

De Choix vum Ademes war esou vill eng Fro vum Toun wéi vun der Technik. Amplaz vun engem distanzéierten Muechtsymbol wollt d'Regierung e Wierk, dat Nootheet vermëttelt — d'Demut, d'Wuelwëllen an dee Sënn fir d'Gemeinwuel, déi vill Lëtzebuerger mam Jean verbannen. Andeem hie a ganz normale Kleeder an op mënschlecher Gréisst gewise gëtt, soll de Monument eng intim, roueg Begéinung mat senger Erënnerung erméiglechen.

Dee Kader passt zum Bild vun engem Souverän, deen ee manner fir d'Zeremoniell wéi fir säin Déngscht am Kapp huet. Als jonken Ierwe huet de Jean sech am Zweete Weltkrich fräiwëlleg bei den Irish Guards vun der britescher Arméi gemellt, huet am Juni 1944 un der Landung an der Normandie deelgeholl an de 10. September 1944 bei der Befreiung vu sengem eegene Land matmarschéiert. Vun 1964 un huet hien iwwer Joerzéngten regéiert, an deenen aus Lëtzebuerg ee wuelstoend internationaalt Finanzzentrum gouf, ier hien 2000 zugonschte vu sengem Jong Henri ofgedankt huet. Wéi hien am Abrëll 2019 mat 98 Joer gestuerwen ass, hat d'Land Deeg vun nationaler Trauer.

Eng Plaz mat Aussiicht

De Monument gëtt an der Stad opgeriicht, am Deel Parc Pescatore vum kommunale Parc Édouard André, tëscht der Fondation Pescatore an dem glaseregen Panorama-Lift, deen an d'Pafendall erof féiert. D'Plaz ass bewosst gewielt: vun do kuckt d'Figur iwwer de Park an d'Richtung Eech, Trois Glands, Mudam an d'Kierchbierg-Platoen — dat modernt Lëtzebuerg, dat ënnert der Regentschaft vum Jean gewuess ass.

An deem Choix läit nach eng weider Resonanz. D'Mudam — offiziell de Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean — dréit jo scho säin Numm, sou datt d'Statu op eng Institutioun kuckt, déi him gewidmet ass. D'Aarbecht soll an den nächste Méint ufänken, d'Aweiung ass fir Mëtt 2027 virgesinn. D'Gesamtkäschte vum Projet goufen net publik gemaach; ausser den 3.000 Euro, déi all Finalist fir säin Entworf krut, gouf keng Gesamtzomm matgedeelt.

Ënnert de wéinegen a Bronze

Fir e klengt Land ass Lëtzebuerg viruségtcheg, wien et a Bronze setzt, an dat neit Wierk kënnt an eng kuerz, awer bedeitend Rei vun ëffentleche Monumenter an der Stad. Am bekanntsten ass d'Gëlle Fra vun 1923 op der Konstitutiounsplaz. Am nootste steet awer d'Statu vun der Groussherzogin Charlotte — dem Jean seng Mamm, a selwer e Symbol vun der Resistenz am Krich — e Bronze vun 2,75 Meter vum franséische Sculpteur Jean Cardot, deen 1990 op der Clairefontaine-Plaz ageweit gouf.

De Jean an dës Gesellschaft opzehuelen ass en iwwerluechten Akt vun nationaler Erënnerung. Seng Mamm gëtt mat engem ausgestreckten, wëllkomm-heeschenden Aarm an d'Gedächtnes geruff; de Plang fir de Jean ass méi roueg an méi geerdt — eng Figur, déi ee bal um Parkwee begéine kéint. Ob déi fäerdeg Skulptur déi Nootheet erreecht, gesäit ee réischt bei der Aweiung — mä d'Absicht, esou wéi d'Regierung se kloer formuléiert huet, ass et, eng verbanne Figur esou bescheiden ze éieren, wéi de Ruff, deen hien hannerlooss huet.