Zwou Vitessen um Aarbechtsmaart: 83 Prozent vun den neie Jobe vun 2025 goufen aus ëffentleche Gelder bezuelt

„Matenee wuessen" — esou huet de Finanzminister Gilles Roth säi Budgetsprojet fir 2026 iwwerschriwwen, deen en den 8. Oktober 2025 an der Chamber deposéiert huet. Wéi ongläich dee Wuesstem am Land verdeelt ass, steet allerdéngs schwaarz op wäiss an den eegenen Dokumenter vum Finanzministère: D'Personal vun der Zentraladministratioun ass tëscht 2016 an 2024 ëm 42 Prozent geklommen — vu 24.289 op 34.445 Vollzäitposten — wärend d'Bevëlkerung an der selwechter Period ëm 18,3 Prozent gewuess ass an d'Gesamtbeschäftegung ëm 25,1 Prozent, wéi d'Handelschamber an hirem Avis zum Budget virrechent.

D'Käschte klamme souguer nach méi séier. D'Lounkäschte vum Zentralstaat sinn am selwechten Zäitraum ëm 111 Prozent an d'Luucht gaangen, sou de Budgetsprojet selwer, zitéiert vum Reporter.lu. De Minister vun der Fonction publique, Serge Wilmes (CSV), hat der Finanzkommissioun vun der Chamber Enn 2024 virgerechent, datt d'Paie vum Staat 2025 op bal 4,9 Milliarden Euro klammen — ronn 300 Milliounen Euro méi wéi d'Joer virdrun a méi wéi duebel esou vill wéi déi 2,3 Milliarden am Joer 2016, wéi den L'essentiel gemellt huet. D'Handelschamber rechent domat, datt d'Personalkäschten 2026 nach eng Kéier ëm 347 Milliounen Euro klammen (+4,6 Prozent); d'Remuneratioune vun der ganzer ëffentlecher Hand kommen domat op ronn 11 Milliarden Euro — 11,6 Prozent vum PIB, géint 9,2 Prozent zéng Joer virdrun.

Aus engem diffusen Onbehagen ass domat eng oppen Debatt ginn: Deelt d'Land sech an zwee Aarbechtsmäert — een ëffentlechen, gutt bezuelten a sécheren, an ee privaten, dee méi lues wiisst an deen déi éischt Rechnung bezuele soll?

Patron Nummer eent am Land

De Staat ass mat groussem Ofstand dee gréissten Aarbechtsginn: Ënnert den aktuelle Gehälteraccord fale ronn 37.500 Fonctionnairen a Staatsemployéen. Dee gréisste Firmegrupp am Statec-Klassement, d'CFL, beschäftegt der ronn 5.110 (Stand 1. Januar 2025). D'Virdeeler vun der Staatsplaz si keng Anekdot, mä dokumentéiert:

• Pai: No engem Rapport vum Ministère vun der Fonction publique läit den Duerchschnëttssalaire vun engem Fonctionnaire bei 8.688 Euro brutto de Mount, d'Allocation de fin d'année abegraff; d'Skala geet, jee no Grad, vu 4.718 bis 10.712 Euro. Nom Statec läit de Vollzäitduerchschnëtt an der Gesamtekonomie bei 75.919 Euro brutto d'Joer — ronn 6.327 Euro de Mount — an d'Halschent vun de Salariéë verdéngt manner wéi 58.126 Euro d'Joer. Eng Etüd vun der Europäescher Kommissioun, déi d'Fondation IDEA zitéiert, kënnt op en Ecart vu ronn 20 Prozent bei gläicher Qualifikatioun.
• Pensioun: D'Staatspensioune sinn en eegene Regime, dee direkt aus dem Staatsbudget bezuelt gëtt — ouni Reservefong, anescht wéi den allgemenge Regime, wéi den Tageblatt detailléiert huet. Am allgemenge Regime louch d'Duerchschnëttspensioun Enn 2022 bei 2.398 Euro de Mount.
• Sécherheet: De Statut vum Fonctionnaire bitt eng Aarbechtsplazsécherheet, mat där kee private Kontrakt mathale kann — dobäi kommen 232 ënnerschiddlech Zoulagen a Primmen, déi 2021 zesummen 149 Milliounen Euro ausgemaach hunn.

D'Statistiker setzen allerdéngs eng Nuance dobäi: De laangjärege fréiere Statec-Direkter Serge Allegrezza huet d'Behaaptung, d'Fonctionnaire wieren iwwerbezuelt, als „e Gerücht, dat sech haartnäckeg hält" bezeechent. De roen Ecart schrumpft no senger Analyse staark, wann ee berücksichtegt, datt de Staat iwwerproportional vill Diploméiert astellt — vun den Enseignanten bis bei d'Magistraten.

Zwielef Poste pro Dag: d'ëffentlech Hand als Jobmotor

Am däitlechste gëtt den Ecart bei den neie Joben: Vun de ronn 5.300 Netto-Aarbechtsplazen, déi 2025 dobäikomm sinn, goufen der 83 Prozent aus ëffentleche Gelder bezuelt, wéi eng Analyse vum Tageblatt weist — ronn zwielef nei staatlech finanzéiert Posten den Dag (ongeféier 4.400, virun allem an Administratioun, Gesondheet an Educatioun), géint manner wéi dräi an der Privatwirtschaft (ronn 900). De Reporter.lu hat schonn ausgerechent, datt de Finanzsecteur — den traditionelle Motor vun der Ekonomie — am Joer bis Ufank 2025 grad emol 100 Aarbechtsplaze bäikritt huet, wärend et der am ëffentleche Secteur ronn 1.000 waren. De Beschäftegungswuesstem am Ganzen ass op ronn ee Prozent gefall — sou schwaach wéi zanter der Finanzkris vun 2008 net méi, no engem Duerchschnëtt vun dräi Prozent tëscht 1995 an 2022.

„Mir erwirtschaften am Land net méi genuch Räichtum, fir dat ze bezuelen, wat mer haut hunn", sot den UEL-President Michel Reckinger um Radio 100,7.

D'Zentralbank weist an hirem Avis zum Budget 2026 an déiselwecht Richtung: D'Lounstéckkäschte sinn zu Lëtzebuerg zanter 2021 ëm 24 Prozent geklommen, an der Eurozon ëm 15 Prozent. An d'Handelschamber hält fest, datt d'ëffentlech Depensen am Ganzen op ronn 48 Prozent vum PIB zousteieren — „en Niveau, deen nach ni erreecht gouf, net emol um Héichpunkt vun der sanitärer Kris", esou de Generaldirekter Carlo Thelen.

D'Pensiounsreform mécht d'Rechnung op

Wéi konkret d'Fro vun der Finanzéierbarkeet ass, huet den 18. Dezember 2025 gewisen: Deen Dag huet d'Chamber d'Reform vum allgemenge Pensiounsregime ugeholl (Projet 8634). D'Kotisatioune klammen zum 1. Januar 2026 vu 24 op 25,5 Prozent, an déi 40 Joer, déi ee fir déi fréi Pensioun brauch, gi vu Juli 2026 u schrëttweis verlängert — 2026 ëm ee Mount, bis 2030 ëm bis zu aacht Méint. D'Zil: den allgemenge Regime bis 2042 stabiliséieren an d'Reserven a Richtung 2050 erhalen. D'Rechnung dohannert ënnersträicht de Problem: D'IGSS war an hirem Pensiounsrapport vun 2022 nach vun engem Beschäftegungswuesstem vun 2,66 Prozent d'Joer ausgaangen, fir de System ze finanzéieren — wäit iwwert dem haitegen Tempo. D'Staatspensiounen, déi direkt aus de lafende Steierrecette bezuelt ginn, spillen dogéint no hiren eegene Reegelen — eng Konstellatioun, déi den Tageblatt als „Zwee-, jo esouguer Dräi-Klasse-Gesellschaft" am Pensiounsalter beschriwwen huet.

De Sujet, deen op der Tripartite gefeelt huet

D'Regierung balancéiert. Dem Gilles Roth säi Ministère huet d'Administratiounen dozou opgeruff, just nach dat Néidegst anzestellen — an trotzdeem autoriséiert de Budget 2026 en Numerus clausus vu knapp 1.600 neie Vollzäitposten, no 1.350 am Joer 2025. Am Januar 2025 hat de Serge Wilmes mat der CGFP en neie Gehälteraccord ënnerschriwwen: De Punktwäert klëmmt ëm 2 Prozent zum 1. Januar 2025 an nach eng Kéier ëm 0,5 Prozent zum 1. Januar 2026 — Käschtepunkt 195,5 Milliounen Euro. Donieft komme Staatsemployéen elo no 12 Joer op de Punktwäert vun de Fonctionnairen, an d'Wunnengshëllefe goufen ausgebaut. De Minister huet den Accord kloer verdeedegt: „Mir brauchen e staarken a leeschtungsfäegen ëffentlechen Déngscht."

Wat awer bal keen, deen an der Politik Verantwortung dréit, haart seet: ob déi zwou Vitessen esou kënne weiderlafen. Op der Tripartite vum Fréijoer — den Accord gouf den 8. Juni ënnerschriwwen — stounge d'Energiepräisser an d'Kompetitivitéit um Ordre du jour; den Ecart tëscht ëffentlechen a private Paie koum quasi net vir. De Reporter.lu nennt en dann och den „doudege Wénkel vum Sozialdialog" — an engem Land, wou esou vill Wieler beim Staat schaffen oder vun him ofhänken, ass oppe Kritik politesch riskant. D'Handelschamber formuléiert d'Wal manner politesch: De Staat brauch net onbedéngt manner auszeginn, mä besser — an däerf net méi séier wuesse wéi d'Ekonomie, déi him seng Rechnunge bezilt.