CARDLUX-Etüd: Keng publizéiert Donnéeën zu Ënnerscheeder no Geschlecht

An deene Minutten, an deenen no engem Häerzstëllstand alles decidéiert gëtt, muss d’Hëllef séier kommen – vum Noper, vun de Leit ronderëm an iwwer den 112. Lëtzebuerg kann noweisen, datt säin Noutfallsystem méi Liewe rett wéi virdrun. Et kann awer nach net noweisen, ob dat fir Fraen a Männer gläich gëllt.

D’CARDLUX-Etüd, déi 2025 publizéiert gouf, dokumentéiert e kloere Fortschrëtt: D’Iwwerliewe no engem Häerzstëllstand ausserhalb vum Spidol ass bannent engem Mount vun 3,8 Prozent op 9,8 Prozent geklommen. Déi Etüd war awer net dofir ugeluecht, Ënnerscheeder tëscht de Geschlechter z’ënnersichen. An de publizéierte Resultater steet net, wien no Geschlecht Reanimatioun, en Defibrillatorschock oder Iwwerliewe krut.

Domat bleift eng relevant Fro op: Erkennt een e méigleche Problem zu Lëtzebuerg iwwerhaapt? International Fuerschung weist ëmmer nees, datt Fraen no engem Häerzstëllstand manner dacks direkt vun Ëmstoeënde reaniméiert ginn. Déi Lëtzebuerger Etüd erlaabt awer net déi méi wäitreechend Ausso, Frae wieren hei manner dacks ze rette. Si weist virun allem, datt et déi passend Donnéeë fir esou eng Ausso nach net ginn.

De System ass méi séier ginn

CARDLUX war eng national Observatiouns-Registeretüd mat engem Verglach virun an no enger Reorganisatioun. Erfaasst goufen all confirméiert Häerzstëllstänn ausserhalb vum Spidol, déi iwwer Nouturiff gemellt goufen: vun Oktober 2017 bis September 2018 an nach eng Kéier vu September 2021 bis August 2022. D’Fuerscher hunn EuReCa-Formulairen, Date vum Callcenter an Ambulanzdate benotzt.

An der éischter Period goufen 236 confirméiert Fäll gezielt, an der zweeter 375. Déi duerchschnëttlech Asazdauer vum Rettungsdéngscht ass vun 16 Minutten an 19 Sekonnen op 11 Minutten an 3 Sekonne gefall. Reanimatioun duerch Ëmstoeënd ass ëm de Facteur 1,5 geklommen, Reanimatioun no Uleedung iwwer Telefon ëm de Facteur fënnef. No engem Mount haten an der spéiderer Period 37 Leit iwwerlieft, géintiwwer néng an der éischter – also 28 Liewe méi.

Dat si Resultater um Niveau vum System. D’Autoren hunn d’gesamt Iwwerliewe, Reanimatioun duerch Ëmstoeënd an iwwer Telefon, d’Erëmkomme vun engem spontane Kreeslaf an d’Zäit bis zur Arrivée vum Rettungsdéngscht ënnersicht. Si soen, datt de Plus beim Iwwerliewe mat den organisatoresche Verännerungen zesummegefall ass, ouni aner méiglech Aflëss auszeschléissen. Eng publizéiert Schätzung fir en Ënnerscheed tëscht Fraen a Männer gëtt et weder am Artikel nach am Zousazmaterial.

Wat d’Etüden aus dem Ausland weisen

D’Suerge kommen net aus dem Näischt. Eng peer-reviewt US-Analys aus dem CARES-Register vun 2024 huet méi wéi 309.000 Häerzstëllstänn ausserhalb vum Spidol aus 47 Bundesstaaten tëscht 2013 an 2019 ausgewäert. Fraen, déi an der Ëffentlechkeet zesummegebrach waren, haten eng ëm 14 Prozent méi niddreg ajustéiert Chance, vun Ëmstoeënde reaniméiert ze ginn, wéi Männer (OR 0,86; 95%-KI 0,82–0,89). Dës Etüd seet näischt iwwer d’Resultater zu Lëtzebuerg aus.

«Dës Ongläichheet bei der Reanimatioun duerch Ëmstoeënd bei Fraen ass erschreckend», sot Audrey L. Blewer, Assistenzprofessesch un der Duke University School of Medicine.

Eng retrospektiv Etüd aus New South Wales vun 2024, mat 4.491 Häerzstëllstänn, déi vun Ëmstoeënde gesi goufen an dobäi paramedizinesch versuergt goufen, huet fir 2017 bis 2019 bei Fraen eng méi niddreg ajustéiert Chance op Reanimatioun festgestallt: doheem louch den AOR bei 0,82, op ëffentleche Plazen bei 0,58. Bei ëffentleche Fäll goufen 84,6 Prozent vun den Häerzstëllstänn bei Fraen am Nouturiff erkannt, géintiwwer 91,6 Prozent bei Männer. Eng Mediatiounsanalys huet ronn 44 Prozent vum Zesummenhang tëscht Geschlecht a manner Reanimatioun op déi Erkennung zeréckgefouert.

Esou Resultater loosse sech net einfach op Lëtzebuerg iwwerdroen. Fraen, déi en Häerzstëllstand erliewen, si am Duerchschnëtt méi al, ginn manner dacks dobäi observéiert an hu manner dacks en defibrilléierbare Rhythmus – Ëmstänn, déi d’Resultat onofhängeg vun engem méigleche Viruerteel beaflossen. D’Resultater ënnerscheede sech och no Regioun: Eng 20-järeg Registeretüd aus Victoria an Australien huet keen ajustéierten Ënnerscheed bei der Reanimatioun duerch Ëmstoeënd fonnt, awer weider en Ënnerscheed bei der Defibrillatioun duerch Ëmstoeënd.

Formatioun: de Public Record ass net eendeiteg

D’American Heart Association recommandéiert an hiren Educatiounsrichtlinne vun 2025, Barrièrë bei der Reanimatioun vu Fraen duerch Formatioun an ëffentlech Sensibiliséierung unzegoen. Hir Evidenzbewäertung nennt ënner anerem Angscht virun onpassendem Ugräifen, Virwërf vu kierperlechem Iwwergrëff oder Verletzungen. An Simulatioune ware Participanten och manner bereet, engem weibleche Mannequin d’Kleeder auszedoen.

Zu Lëtzebuerg ass d’ëffentlech Dokumentatioun net ganz konsequent. An enger parlamentarescher Äntwert vun 2023 haten déi deemoleg Gesondheets- an Inneminister erkläert, datt an de CGDIS-Coursen Erwuessenen- a Kanner-, männlech a weiblech Mannequine benotzt géifen an datt Broschtkompressiounen an den Asaz vun engem AED bei Frae gewise géifen.

Am Juni 2026 huet de Luxembourg Times awer gemellt, den Inneminister Léon Gloden hätt Deputéierte gesot: «An der Éischt-Hëllef-Formatioun ginn standardiséiert Mannequine benotzt, ouni ënnerschiddlech Geschlechtscharakteristiken.» Hie bleift no deem Bericht oppe fir méiglech Ännerunge beim Material oder an der Pedagogik ze kucken.

«CGDIS plangt den Ament net, Mannequinen unzeschafen, déi speziell de weibleche Kierper duerstellen», sot Gloden, esou de Bericht. Et gëtt domat weder e kloren aktuelle Bestand iwwer geschlechtsspezifesch Formatiounsmaterial nach eng publizéiert Evaluatioun, ob esou eng Formatioun en Ënnerscheed mécht.

Wat elo moossbar misst ginn

D’Ethik-Orientéierung vum European Resuscitation Council vun 2025 fuerdert Gesondheetssystemer op, Viruerteeler bei der Hëllef duerch Ëmstoeënd ze reduzéieren, sou datt Geschlecht, Gender an aner geschützte Charakteristiken keng Reanimatiounsentscheedung beaflossen. Si schreift net ee bestëmmte Mannequin vir. Mä si weist eng kloer Richtung: Donnéeë sammelen, de Wee vun der Alarméierung bis zur Hëllef iwwerpréiwen a Resultater verëffentlechen.

• No Geschlecht dokumentéieren, ob den 112 e méiglechen Häerzstëllstand erkennt an Uleedunge fir eng Telefonreanimatioun gëtt.
• Reanimatioun duerch Ëmstoeënd, AED-Asaz, Asazdauer, Spidolsopnam an Iwwerliewe no Geschlecht publizéieren – ajustéiert no Alter, Plaz, Zeiestatus an initialem Rhythmus.
• Iwwerpréiwen, ob d’CGDIS-Formatioun d’Leit ausdrécklech op d’Hëllef bei Frae preparéiert, an eng Ännerung evaluéieren amplaz hir Wierkung virauszusetzen.

Lëtzebuerg huet gewisen, datt eng national Reorganisatioun d’Iwwerliewe verbessere kann. Bei der nächster Qualitéitsverbesserung geet et drëm, an den entscheedende Minutten och siichtbar ze maachen, wien nach ëmmer net erreecht gëtt.