Genschéiere ouni Etikett: Wéi Bréissel d'Lëtzebuerger Zréckhalung op d'Prouf stellt

Op engem Teller zu Lëtzebuerg läit kënns bald Geméis, dat am Labo am Genom verännert gouf — ouni datt um Verpaakung steet, datt et esou ass. Den 17. Juni 2026 huet d'Europaparlament d'Reegele fir eng nei Generatioun vu genschéierte Planzen definitiv gelackert, an domat eng Fro opgemaach, déi d'Groussherzogtum zanter Joerzéngte begleet: Wéi vill Virsiicht bei der Gentechnik bleift nach iwwreg, wann Bréissel d'Brems léist?

D'Gesetz iwwer Planzen aus de sougenannten neie genomeschen Techniken (NGT) gouf mat 431 Stëmme fir, 201 dergéint an 29 Enthalungen ugeholl. Domat ass e Prozess ofgeschloss, deen 2023 mat engem Virschlag vun der EU-Kommissioun ugefaangen huet a jorelaang tëscht de Memberstaaten blockéiert war. De Conseil hat den Accord ënner der zypriotescher Présidence scho mat dru gedroen. Déi nei Reegele gëllen ab Mëtt 2028.

Zwou Klassen, ee grousse Sprong

Bis elo gouf an der EU all gentechnesch Verännerung iwwer de Prozess kontrolléiert — egal wat um Schluss erauskoum. Dat gëtt elo ëmgedréint: kontrolléiert gëtt d'Produkt. Genschéiert Planzen ginn an zwou Klassen agedeelt.

• NGT-1: Planzen, déi als gläichwäerteg wéi konventionell gezillte Sorten ugesi ginn. Si si vun der EU-Gentech-Gesetzgebung ausgeholl, brauche keng Zoulassung a keng Risikobewäertung, a si kréien keng Etikett um Endprodukt, dat am Geschäft verkaaft gëtt. Si kommen an eng ëffentlech EU-Datebank; just d'Sootgutt muss markéiert ginn, fir datt d'Baueren se vermeide kënnen, wa se wëllen. Planze mat Toleranz géint Onkrautgëft falen net an dës erliichtert Kategorie.
• NGT-2: Planze mat méi komplexe Verännerunge bleiwen ënner den ale Gentech-Reegelen — mat Zoulassung, voller Risikobewäertung, Réckverfollegbarkeet a Pflicht zur Kennzeechnung.

Béid Kategorie bleiwen am Bio-Ubau verbueden, bis weider gepréift gëtt. Bei de Patenter — engem vun den heeschten Theemen — huet d'Parlament Ännerungen ofgeleent, déi Patenter op Sootgutt verbueden hätten. D'Entwéckler mussen hir Patentinformatiounen an e ëffentleche Regëster androen, an d'Kommissioun huet versprach, bannent engem Joer no der Inkrafttriedung eng Etüd iwwer d'Auswierkunge vun de Patenter ze publizéieren.

D'Lëtzebuerger Deputéiert hunn derfir gestëmmt

Fir e Land, dat sech laang als virsiichteg bei der Gentechnik duergestallt huet, huet d'Ofstëmmung e Spalt tëscht Ried an Dot opgedeckt. All dräi Lëtzebuerger Europadeputéiert — de Charles Goerens (DP/Renew), d'Martine Kemp an d'Isabel Wiseler-Lima (béid CSV/EPP) — hunn no Informatioune vum L'essentiel fir d'Lackerung gestëmmt.

Dat steet am Kontrast zur Haltung, déi d'Land virdrun am Conseil gewisen hat. Um EU-Landwirtschaftsrot den 11. Dezember 2023 huet sech d'Lëtzebuerger Regierung enthalen, amplaz géint de Kommissiounsvirschlag ze stëmmen — eng Wiel, déi Greenpeace Lëtzebuerg deemools ëffentlech als verpasst Geleeënheet kritiséiert huet. Lëtzebuerg gehéiert och zu de Memberstaaten, déi am Februar 2024 um Botschafter-Niveau (Coreper) den Conseil-Text net ënnerstëtzt hunn, esou d'Beobachtungsplattform Inf'OGM. Wéi déi eenzel Länner um Schluss 2026 am Conseil gestëmmt hunn, ass net ëffentlech dokumentéiert, well déi Reuniounen net ëffentlech sinn.

Doheem virwerfen Kritiker der Regierung, datt si sech vum Virsuergeprinzip ofwende géif. NGOe soen, datt d'Landwirtschaftsministesch Martine Hansen (CSV) sech op EU-Niveau net fir eng systematesch Risikobewäertung, eng Pflichtkennzeechnung oder e Verbuet vu Patenter op genschéiert Planze staark gemaach hätt — an dat trotz enger Motioun an der Chamber am Joer 2024, déi d'Regierung opgefuerdert hat, eng Initiativ géint esou Patenter ze lancéieren. D'Plattform Meng Landwirtschaft schwätzt vun engem Paradigmewiessel ewech vun der Virsiicht.

De Sträit dréit sech ëm d'Etikett

De schäerfsten Awand zu Lëtzebuerg betrëfft d'Transparenz. Well NGT-1-Produkter ouni Gentech-Etikett an d'Reaier kommen, soen d'Géigner, datt d'Clienten net méi erkenne kënnen, wat genschéiert ass — a soumat och net vermeide kënnen. D'Plattform Meng Landwirtschaft huet et kloer gesot:

Onofhängeg vun der Meenung iwwer genetesch verännert Liewensmëttel ass et geféierlech an onverantwortlech, d'Kennzeechnung an d'Sécherheetskontrollen fir d'NGT ofzeschafen.

D'Grupp huet och drun erënnert, datt déi Verspriechen, déi laang mat der Gentechnik verbonne ware — méi héich Erträg, Dréchenresistenz — sech gréisstendeels net bestätegt hunn.

D'Fuerderung no enger Etikett ass keng Randpositioun. Am Mee 2025 hunn 49 Lëtzebuerger Organisatiounen zesumme kloer a verbindlech Kennzeechnung a Réckverfollegbarkeet fir all NGT-Produkt verlaangt.

De Asaz ass fundamental: All Mënsch an Europa huet d'Recht ze wëssen, wat e ësst.

Dat huet de Gauthier Hansel, Campaign Manager bei Greenpeace Lëtzebuerg, gesot.

Wat fir d'Baueren dofir schwätzt

D'Industrie an d'Conseil-Présidence stelle d'Reform als e Schratt fir méi Konkurrenzfäegkeet duer, deen de Ziichter méi séier Zougang zu klimaresistenten a krankheetsresistente Sorte gëtt. D'zypriotesch Landwirtschaftsministesch Maria Panayiotou huet am Numm vun der Présidence betount, datt d'Baueren "praktesch Léisunge brauchen, fir sech un de Klimawandel unzepassen a konkurrenzfäeg ze bleiwen", an datt déi nei Reegelen hinnen Zougang zu Innovatioun ginn, mat Kloerheet a héije Standarden an der ganzer EU.

D'Verfechter weisen drop hin, datt d'Genschéiere sech vun den eelere transgenen GMO ënnerscheet, well se net onbedéngt friem DNA muss aféieren. Wat sécher ass: D'konkret Effete vun dëser Reform kommen ab 2028 op Lëtzebuergs Felder an a seng Supermarchéen un — an e Land, dat seng Iesskultur deelweis op Gentech-Virsiicht opgebaut huet, muss decidéieren, ob seng national Haltung nach zu deem EU passt, deen et matgehollef huet ze gestalten.