Bréissel verhandelt mam Taliban iwwer d'Zréckféiere vun Afghanen

Bal fënnef Joer nodeems d'Taliban zu Kabul erëm un d'Muecht koumen, souzen hir Vertrieder e Dënschdeg zu Bréissel mat Beamte vun der Europäescher Unioun um Dësch. Net fir iwwer eng diplomatesch Unerkennung ze schwätzen, mä fir auszehandelen, wéi Afghanen, déi keen Openthaltsrecht méi an der EU hunn, erëm zréckgeholl kënne ginn. D'Treffe louch hannert zouenen Diere — a war dat éischt vun där Aart, deen d'EU zënter der Muechtiwwernam vun 2021 ofgehalen huet.

Eng fënnefkäppeg Delegatioun ënnert der Leedung vum Abdul Qahar Balkhi, dem Spriecher vum Taliban-Aussenministère, war iwwer d'Tierkei an d'belsch Haaptstad gereest. De belschen Aussenministère hat e Méindeg nomëttes — no enger Sécherheetspréifung — fënnef Visaen ausgestallt, déi just ee Dag gëllen an nëmme fir belschen Territoire valabel waren, net fir de ganze Schengenraum. Well weder d'EU nach d'Belsch d'Taliban-Administratioun unerkennen, fonnt d'Gespréicher net op offiziellen Haiser statt.

Wat um Dësch louch — a wat net

D'Europäesch Kommissioun, déi d'Treffen ënnert dem Migratiounskommissär Magnus Brunner aberuff huet, huet d'Diskussiounen enk gefaasst: et géing ëm d'„Zréckféierung an d'Erëmopnam" vun afghanesche Staatsbierger ouni legaalt Bleifrecht, fir den Ufank besonnesch ëm Persounen, déi wéinst schwéiere Verbrieche veruerteelt goufen oder als Sécherheetsrisiko gëllen.

D'Taliban-Säit beschreift en zolitt méi breeden Programm. An hirer eegener Erklärung schwätzt d'Delegatioun vum Erëmopstarte vu „breet ugeluechte konsularesche Servicer fir Afghanen am EU-Raum", vu „vertrauensbildende Mesuren" an enger „digner Réckkéier" — eng Sprooch, déi déi diplomatesch Normaliséierung ulaacht, déi d'Bewegung sech wënscht an déi d'EU verspréngt ze ginn.

Et ass keng Optioun, mat dëse Leit net ze schwätzen, fir d'Situatioun ze verbesseren.

Esou huet de Brunner d'Initiativ verdeedegt an de Journalisten Ufanks vum Mount gesot, datt esou e Kontakt „net mat enger Unerkennung vum Taliban-Regime gläichzesetzen" ass. D'Belsch huet déiselwecht Linn gezunn: den Aussenminister Maxime Prévot sot, datt d'Ofhale vum Treffe „weder eng Unerkennung nach eng Legitiméierung bedeit an och keng Aluedung vun der belscher Regierung duerstellt".

Wéi eng Staaten dréinen un

Dem Bréisseler Treffe virausgaang ass e Bréif vum leschte Joer, an deem ronn 20 vun den 27 EU-Memberstaaten Interêss gewisen hunn, Afghanen ouni Bleifrecht zréckzeféieren. Tëscht 2013 an 2024 hunn Afghanen ronderëm eng Millioun Asylufroen an der EU gestallt, vun deenen ongeféier d'Hallschent ugeholl gouf.

• Däitschland huet d'Ofschiebunge schonn nees opgeholl an zënter 2024 méi wéi 100 Afghanen mat krimineller Veruerteelung zréckgeschéckt.
• D'Holland huet e eegene Vertrieder op d'Bréisseler Treffe geschéckt — e Zeechen, datt et léiwer e koordinéierten EU-Kanal hätt wéi bilateral Ofkommes.

Parallel zu der Diplomatie verschäerft sech och d'EU-Recht. Den 1. Juni hunn de Conseil an d'Europaparlament sech politesch op en neit gemeinsamt europäescht Réckféierungssystem gëeenegt: dat schaaft en „europäeschen Réckféierungsuerder", méi breet Grënn fir Detentioun an d'Méiglechkeet vun „Réckféierungs-Hubs" baussent der Unioun. Wichteg dobäi: den Text erlaabt Erëmopnam-Arrangementer mat „net unerkannten Drëttlänner-Entitéiten" — eng Bestëmmung, déi a der Praxis genau déi Aart vu Kooperatioun méiglech mécht, déi elo mat Kabul am Gaang ass.

De juristesche an humanitäre Widderstand

Mënscherechtsorganisatioune si geschockt: si argumentéieren, datt d'EU géint de Prinzip vum Non-refoulement verstéisst — d'Verbuet, Leit a Plazen zréckzeschécken, wou hinne schwéiere Schued dréit.

„All Engagement vun der EU bei Ofschiebungen an Afghanistan ass liichtfankeg, geféierlech an ignoréiert d'EU hir eege juristesch Verflichtungen", sot d'Eve Geddie, Direktesch vum Amnesty International sengem Büro fir Europäesch Institutiounen. Amnesty weist op eng humanitär Kris hin, an där ronn 22 Milliounen Mënschen op Hëllef ugewise sinn — niewent der dokumentéierter Ënnerdréckung vu Fraen a Meedercher, willkürlechen Arrestatiounen a Folter. D'UN-Welternärungsprogramm zielt ronn 17 Milliounen Afghanen, déi net genuch ze iesse hunn.

Human Rights Watch war genee esou däitlech. „D'EU-Länner ënnergruewen hir eege Glafwierdegkeet, wa se op der enger Säit d'Taliban hir Iwwergrëff veruerteelen a Rechenschaft verlaangen, an op der anerer Säit mat den Taliban kooperéieren, fir Afghanen zwéngend zréckzeféieren", sot d'Fereshta Abbasi, Afghanistan-Fuerscherin bei der Organisatioun.

Firwat dat bis op Lëtzebuerg duerchschléit

Fir Lëtzebuerg sinn dës Verhandlungen net just eng wäit Bréisseler Affär. Als EU-Member ass d'Groussherzogtum un de gemeinsame Réckféierungskader gebonnen, deen elo Form unhëlt, an all Erëmopnam-Kanal, deen mat Kabul ofgemaach gëtt, stéing am Prinzip alle 27 Regierungen op. Beim Vott am Parlament am Mäerz, wou d'Positioun zur Réckféierungsveruerdnung ugeholl gouf, hunn nëmmen eng Handvoll EVP-Deputéiert — aus Lëtzebuerg, der Belsch, Irland a Finnland — aus der Rei gedanzt a sech der Veruerdnung widdersat oder enthalen.

Dat léisst d'Land an enger vertrauter Klemm. Et ass juristesch un eng Politik gebonnen, déi seng eege Vertrieder a Fro gestallt hunn, an un e Präzedenzfall — direkten Ëmgang mat engem Pariah-Regime am Numm vun der Migratiounskontroll — deen all Haaptstad an der Unioun erreecht. D'Treffe vun Dënschdeg huet keen offiziellt Ofkommes erginn, an d'EU-Beamten hunn ënnerstrach, et sief en éischten, technesche Kontakt gewiescht. Mä d'Schwell ass iwwerschratt: d'EU schwätzt elo mam Taliban iwwer d'Zréckschécke vun Afghanen — an d'juristesch Maschinn, fir no dëse Gespréicher ze handelen, gëtt scho gebaut.