Eng ausverkaaften Netrebko-Soirée an d'Fro, déi d'Land net beäntwere wëllt

Eng knapp honnert Minutten huet et gedauert: Arien a Lidder vu Cilea, Rimski-Korsakow, Strauss, Rachmaninow an Tschaikowski, um Piano vum Pavel Nebolsin, mat der Mezzosopranistin Elena Maximova an dem Geiger Kurt Mitterfellner un hirer Säit. Op der Bün vum Grand Auditorium war et e Concert wéi vill anerer. Ronderëm d'Bün war et alles anescht wéi gewéinlech.

Den 15. Juni huet d'russesch-éisträichesch Sopranistin Anna Netrebko an der ausverkaafter Philharmonie zu Lëtzebuerg gesongen — eng vun de geféiertste Stëmme vun der Oper, an zugläich eng Fra, déi hir al Noléinten un de Kreml zënter Joren net lass gëtt. D'Käschtepräisser louchen tëscht 66 an 138 Euro, an no lokale Medie waren d'Billjeeën de 10. Juni scho komplett ewech. Eng nationale Fro huet aus deem Owend awer net d'Musek gemaach, mä d'Sängerin selwer.

D'Ukrain freet ëm en Iwwerdenken

Den 11. Juni huet d'Ambassade vun der Ukrain a Belsch a Lëtzebuerg eng Erklärung erausginn an d'Lëtzebuerger Autoritéiten opgefuerdert, d'Ëmstänn vun deem Concert ze iwwerpréiwen. D'Netrebko, esou d'Ambassade, sief "scho vill Joren ëffentlech mam politeschen a kulturellen Establishment vun der Russescher Federatioun verbonnen", hätt de Wladimir Putin a senge Wahlkampagne ënnerstëtzt, Staatsauszeechnunge vun him ugeholl an u Projete matgemaach, déi vum russesche Staat gedroe Kulturnarrativen ëmsetzen.

"Zu engem Moment, wou d'Ukrain weider hir Souveränitéit, hir territorial Integritéit an d'Prinzipie vum internationale Recht verteidegt, a wou ukrainesch Ziviliste weider ënner deeglechen Attacke leiden, wéckt d'Förderung vu Vertrieder vum russesche Kulturestablishment op prestigereiche internationale Bünen eeschten etheschen a reputationelle Bedenken op." — Ambassade vun der Ukrain a Belsch a Lëtzebuerg

Soulaang Russland ukrainesch Stied beschéisst, esou d'Missioun weider, gëtt d'Zesummenaarbecht mat russesche Kënschtler, "déi sech net kloer zu den Aktioune vun hirem Staat positionéieren, vun den Ukrainer als déif schmäerzhaft empfonnt." Dem Appell huet säi Gewiicht gegby, datt en zu engem Moment koum, wou Kiew säi Bäitrëtt zu der Europäescher Unioun virundréit — e russesche Stär gefeiert an enger EU-Haaptstad, just wann d'Ukrain an de Club wëll.

D'Äntwert aus dem Land: net eis Saach

D'Lëtzebuerger Instanzen hunn de Concert net zu enger Staatsaffär gemaach. D'Philharmonie huet sech am Luxemburger Wort als "Plaz vum Dialog" beschriwwen a betount, datt d'Wiel vun der Netrebko "keng politesch Stellungnam duerstellt". Si huet drun erënnert, datt d'Sopranistin sech 2022 op de soziale Medien géint de russesche Grossugrëff geäussert huet — och wann si de Putin ni explizit veruerteelt huet — an datt d'Haus och ukrainesch Kulturprogrammer (UA Days) ausgeriicht huet.

D'Regierung huet Distanz gehalen. D'Ausseministère huet de Medie matgedeelt:

"Well dës Fro sech méi spezifesch op den Inhalt vum Programm bezitt wéi op politesch Iwwerleeungen, géife mir frëndlecherweis recommandéieren, sech direkt un d'Philharmonie ze wenden." — Lëtzebuerger Ausseministère

De Kulturministère huet d'Ufro genee esou un d'Haus zréckverwisen. D'Botschaft war am Klang: d'kënschtleresch Programmatioun ass d'Saach vun der Philharmonie, net déi vum Regierungsrot.

E Kontinent, deen sech net eens gëtt

Mat där Haltung stellt Lëtzebuerg sech op eng Säit vun engem Sträit, deen duerch d'europäescht Kulturliewen zitt, zënter de russeschen Truppen am Februar 2022 d'Ukrain iwwerfall hunn. No der Invasioun ass dem Netrebko hir westlech Carrière bal zesummegebrach: d'Metropolitan Opera zu New York huet d'Zesummenaarbecht ofgebrach, well si de Putin net verleegne wollt; si huet hir Optrëtter ënnerbrach a war e puer Méint duerno op europäesche Bünen erëm um Programm. Méi spéit huet si d'Met verklot — eng Arbitrage vun 2023 huet hir ronn 200.000 Dollar fir e puer annuléiert Optrëtter zougesprach, an an enger US-Bundesklo verlaangt si op mannst 360.000 Dollar a wirft eng Diskriminéierung op Grond vun der Nationalitéit vir.

Zënterhier hu Concertshaiser a Stied ganz ënnerschiddlech entscheet, ob si si engagéieren:

• Luzern, 2024: d'KKL huet e geplangte Concert annuléiert a beruff sech op d'"ëffentlech Wahrnehmung" vun der Solistin, hir Bezéiunge mam Putin an d'Risike vu "Schued a Reputatiounsrisiken"; d'Stadregierung huet hir Vue schrëftlech matgedeelt, mä d'Decisioun huet d'KKL geholl.
• Berlin, 2023: hiren Optrëtt an der Staatsoper huet Stroossseprotester ausgeléist.
• London, 2025: si huet vu September un am Royal Opera House d'Tosca gesongen; um Premièrenowend hu ronn 50 Leit demonstréiert, mat Schëlder wéi "While Netrebko sings, Ukraine bleeds". En oppene Bréif, deen d'Haus opgefuerdert huet, d'Invitatioun zréckzezéien, ass ënner anerem vum éischten ukrainesche Vize-Ausseminister Serhij Kyslyzja, vum Schrëftsteller Andrij Kurkow a vun der fréierer neiséisländescher Premier Helen Clark ënnerschriwwe ginn.

Hir Tournée 2026 huet Italien, Ungarn, d'Vereenegt Kinnekräich, Éisträich, Däitschland, Spuenien — an Lëtzebuerg ëmfaasst. All Statioun huet hir eege Versioun vum selwechte Patt erbruecht: d'Organisateuren, déi en Engagement als kënschtleresch Decisioun verstinn; ukrainesch Diplomaten an Aktivisten, déi dran eng Komplizitéit gesinn.

Firwat ee Concert eppes bedeit

D'Verteideger vun der Netrebko hale fest, datt si zënter 2022 net méi a Russland opgetrueden ass, datt si sech vum Krich distanzéiert huet, an datt et e geféierleche Präzedenzfall wier, Kënschtler fir hir Nationalitéit ze bestrofen. Hir Kritiker entgéinen, datt si sech jorelaang als siichtbare Schmuck vu Putins Russland huet feiere gelooss an ni kloer mam Mann gebrach huet, deen hatt dekoréiert huet — an datt prestigereich Bünen eng Legitimitéit ginn, déi keng Propaganda kafe kann.

Lëtzebuerg, e Land dat sech am Krich kloer hannert Kiew gestallt huet, huet decidéiert, de Recital als eng Fro vun der Programmatioun ze behandelen an net als eng vun der Politik — an d'moralescht Uerteel sengem Public iwwerlooss. Wéi am Grand Auditorium d'Luuchten erëm ugaange sinn, hat een eenzege Concert eppes gemaach, wat seelen ee Concert mécht: en huet e klengt Land gezwongen, ëffentlech ze soen, wou et d'Grenz tëscht der Konscht an deem Staat zitt, deem eng Kënschtlerin eemol gedéngt huet.